Search
en-USbs-Latn-BA
image

Zaštita i promoviranje različitosti

Categories: Cultural Diversity

Makedonium

Makedonium

Kruševo je grad u Sjvernoj Makedoniji koji se nalazi na jugoistočnim padinama Buševa planine, na izvoru Kruševske rijeke i na nadmorskoj visini od preko 1.250 m (najviša u zemlji). Prvi put se spominje već u 15. vijeku za vrijeme osmanske vladavine, i dugo je bilo samo malo naselje s oko 45 kuća, ali u 18. Vijeku je počelo prerastati u urbano središte zbog migracija i dolaska prvih etničkih Vlaha, koji su uglavnom bili zanatlije i trgovci iz Moskopolja i okoline. Tradicionalno multietnička i multikulturna lokalna zajednica se i dalje postepeno obogaćivala dolaskom pravoslavnih Albanaca, dok su lokalni Makedonci pristizali iz okolnih sela. Sa svojim etnički mješovitim stanovništvom koje čine Sjeverni Makedonci, Albanci, Vlasi, Turci i Bošnjaci, Kruševo se ubrzano razvijalo kao zanatsko i trgovinsko središte koje je dostiglo oko 12.000 stanovnika krajem 19. vijeka. Danas su pravoslavne i katoličke crkve, kao i džamije, dokaz multireligijskog kulturnog nasljeđa obogaćenog kroz dugu istoriju ovog živopisnog grada.

Možda najvažniji dokaz bogatog urbanog arhitektonskog nasleđa ovog grada je takozvana Kruševska kuća. Kruševska kuća nadaleko je poznata po svojoj urbanosti i eleganciji, a grad se zbog svoje živopisne arhitekture često naziva gradom-muzejom. Gradska panorama je u obliku amfiteatra sa kućama poredanim duž kružnih stepenica na terenu. Stiče se utisak velikih krugova urezanih na padini, ispunjenih hiljadama prozora, terasa i krovova. Većinu ovih tradicionalnih kuća izgradili su krajem 18. i tokom 19. Vijeka iskusni makedonski graditelji s područja Mijaka, a i danas je svaka od tih kuća pravo umjetničko djelo.

Jedna od najreprezentativnijih kuća je kuća porodice Talesku, koju je 1875. godine sagradio kruševački arhitekta Kirju Goga kao svoju porodičnu kuću. Sastoji se od prizemlja i dva sprata s dvije glavne fasade, terasom, francuskim balkonom i timpanonom. Pomoćne prostorije su u prizemlju, na prvom su spavaće sobe za članove porodice, a gostinjske sobe su na drugom spratu. I njegov funkcionalni interijer s puno ugrađenog drvenog namještaja i ukrasni vanjski dizajn predstavljaju karakterističnu kombinaciju utjecaja i sa istoka i sa zapada, a pritom zadržavaju svoju originalnost i autentičnost. Kruševska kuća svjedoči o visokom stambenom standardu lokalnog stanovništva, njihovim visokim praktičnim i estetskim vrijednostima, dugogodišnjoj tradiciji kulture urbanog življenja, obogaćujući ovaj grad prepoznatljivim arhitektonskim i kulturnim nasljeđem.

Istorijski muzej Kruševo

Gradski istorijski muzej sastoji se od tri objekta na različitim lokacijama koje svakako vrijedi pogledati:

Muzej NOB-a: otvoren 1988. godine za izlaganje eksponata i u spomen na narodno-oslobodilačke borbe tokom Drugog svjetskog rata u bivšoj Jugoslaviji. Stalna postavka izložena u muzeju prati revolucionarni put partizanske izdvojene jedinice pod nazivom "Pitu Guli" kroz fotografije snimljene tokom rata i brojne ratne eksponate poput oružja i predmeta koje su vojnici koristili. Prikazana je i velika freska poznatog slikara Borka Lazeskog, koja ilustruje vremensku liniju događaja tokom rata.

Muzej Ilindenskog Ustanka: Ovaj muzej osnovan je 1953. godine povodom 50. godišnjice ustanka u Ilindenu i uspostavljanja kruševske Republike koji se dogodio u porodičnoj kući Tomalevskih, u kojoj je 1903. proglašena istorijska Kruševska Republika. Stalna postavka muzeja sadrži najvažnije osnivačke dokumente, originalne mape i drugi predmeti koje su koristili vođe ustanka, kao i javne deklaracije usvojene u ovom gradu u pripremi pobune protiv osmanske vlasti.

Galerija Nikola Martinoski: Ova umjetnička galerija smeštena je u jednoj od tradicionalnih kruševskih kuća, jedinstvenom primjeru urbane arhitekture 19. vijeka. Izvanredna umjetnička djela modernog sjeverno-makedonskog slikara Nikole Martinoskog (1903-1973) izložena su u ovoj galeriji, koju je autor ostavio rodnom Kruševu kao kulturno nasljeđe 1968. godine. Martinoski je neprocjenjivo utjecao na kulturni život u svojoj zemlji u 20. vijeku i ostat će upamćen kao umjetnik koji je uspio povezati evropske moderne umjetničke tendencije sa živopisnim i slikovitim makedonskim kulturnim nasljeđem. Nikola Martinoski pripada izvanrednoj grupi slikara koji su doprinjeli stvaranju makedonske i jugoslovenske moderne umetnosti.

Rođen je kao jedno od četvoro dece u uglednoj, bogatoj porodici Koste i Anuške Martin, koja je imala dobro uspostavljene poslove u Skoplju i u Kruševu. Mladi Nikola je svoje osnovno obrazovanje započeo u rumunskoj gimnaziji u Skoplju (1910), dok je tokom Prvog svjetskog rata pohađao srpske i bugarske škole. Od 1918. do 1920. Martinoski je studirao u srpskoj gimnaziji u Skoplju, gde je pokazao svoje prvo interesovanje za crtanje i slikanje. Njegov je studio bio mjesto susreta skopskih intelektualaca u to vrijeme, dok se slikarevo poslijeratno stvaralaštvo razvijalo u nekoliko faza paralelno s dinamičnim povijesnim promjenama u Sjevernoj Makedoniji. Njegov umjetnički rad prošao je kroz različite utjecaje vremena, uključujući socijalistički realizam, ekspresionizam, modernizam a njegove najznačajnije slike često su povezane s djelima Marc Chagall i Mane Katz.

Spomenik Mečkin kamen Ovaj zanimljiv spomenik nalazi se na brdu po imenu Mečkin Kamen i posvećen je uspomeni na čuvenu bitku kod Mečkina Kamena, gdje su tokom Ilindenskog ustanka legendarni vođa „vojvoda“ Pitu Guli, zajedno sa svojim vojnicima, dali svoje živote u odbrani grada Kruševa. Danas je čitavo padinsko područje okruženo borovom šumom postalo atrakcija mnogim turistima i izvrsno mjesto za paraglajding.

Spomen kuća Toše Proeski

Ljubav i divljenje prema Tošeu Proeskom, možda najpopularnijem pjevaču pop muzike u Sjevernoj Makedoniji, i neizmjernu tugu uzrokovanu njegovom ranom tragičnom smrću u automobilskoj nesreći (2007.) dijele svi građani ove zemlje, bez obzira na njihovu etničku pozadinu. Proeski, rođen 1981. u Kruševu od Aromunskih roditelja, bio je talentovani pjevač koji je uživao ogroman uspjeh i popularnost širom Balkana sa svojim brojnim hitovima pop muzike i etno zvuka. Tragična smrt Proeskog izazvala je specifičnu kulturu obilježavanja njegovog doprinosa modernoj muzici širom zemalja bivše Jugoslavije, slaveći ne samo njegove pjevačke vještine, već i pozitivnu, entuzijastičnu ličnost.

Spomen kuću, izgrađenu uglavnom od betona i stakla sa temeljima u obliku krsta, projektovali su arhitekti Dejan Sekulovski i Dejan Spasenovski, u saradnji sa Ilijom Božinovskim. Ovaj nevjerovatni arhitektonski dizajn, savršeno smješten na padini brda blizu Kruševa, nagrađen je prvim mjestom Open Buildings "People's Choice Award" u Barseloni. Nagrada za najljepšu zgradu dodijeljena je na osnovu glasova ljubitelja arhitekture i dizajna prikupljenih putem web stranice openbuildings.com.

Stalna postavka sa oko 350 autentičnih eksponata pruža hronološki pregled od njegovog djetinjstva, tinejdžerskih godina, do perioda kada je Toshe Proeski postao najpopularniji pjevač. U blizini Spomen kuće na nadmorskoj visini od 1.650 metara, odmah iznad manastira „Sveto Preobraženje“, 7 km od Kruševa, izgrađen je ogroman manastirski krst, kao svojevrsni spomen na Tošu Proeskog. Krst od čelika, težak 24 tone i visok 33 metra, nalazi se na području planine Vršnik, a ako je lijepo vrijeme neki kažu da se sa ovog mjesta vidi jedna trećina teritorije Sjeverne Makedonije.

 

Print
Please login or register to post comments.
Terms Of UsePrivacy StatementCopyright 2021 by SoftAGE DOO
Back To Top